Avrupa Birliği’ne e-İhracatta Yeni Dönem: Ürün Tanımlayıcıları (PID) 1 Kasım 2026’dan İtibaren Zorunlu

Avrupa Birliği, sınır ötesi e-ticarette ürünlerin daha doğru tanımlanması, izlenebilirliğin güçlendirilmesi ve gümrük kontrollerinde daha nitelikli ürün verisinin kullanılabilmesi amacıyla önemli bir değişikliğe gidiyor.

1 Kasım 2026 itibarıyla, AB’ye yönelik ithal malların mesafeli satışlarında Product Identifier (PID – Ürün Tanımlayıcısı) bilgilerinin gümrük verilerinde sunulması zorunlu hale geliyor. PID bilgilerinin 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren gönüllü olarak sunulması mümkün hale gelirken, 1 Kasım 2026 itibarıyla zorunlu uygulama başlayacak (Commission Delegated Regulation (EU) 2026/1022, 2026).

Yeni gereklilik tüm AB ithalat işlemlerini değil, ithal malların mesafeli satışlarını kapsıyor. Bu nedenle değişiklik, özellikle Türkiye’den Avrupa Birliği’ndeki tüketicilere çevrim içi kanallar ve pazaryerleri üzerinden ürün satan işletmeler açısından önem taşıyor.

Yeni yapıda ürün kimliğine ilişkin verilerin satıcı, pazaryeri veya platformdan gümrük beyanını gerçekleştiren tarafa kadar doğru ve eksiksiz biçimde aktarılması gerekiyor. Dolayısıyla işletmelerin sahip oldukları tanımlayıcıların ticaret sürecindeki farklı sistemlerde doğru ürünle ilişkilendirilmesi ve aktarılması da önem arz ediyor.

Yeni sistemde hangi ürün tanımlayıcıları kullanılacak?

Yeni uygulama kapsamında üç farklı ürün tanımlayıcısı öne çıkıyor:

M-PID, ürünün çevrim içi satışa sunulduğu ortamda kullanılan tanımlayıcıdır. Bu tanımlayıcının ilgili çevrim içi satış sitesi, pazaryeri veya platform üzerinde ürünü benzersiz biçimde tanımlaması beklenmektedir.

NS-PID; üretici, üretici konumundaki taraf veya ürün tedarikçisi tarafından oluşturulan ancak uluslararası kabul görmüş bir standarda dayanmayan tanımlayıcıdır. Bu tanımlayıcı, örneğin üreticinin kendi sisteminde kullandığı bir model, ürün veya parça numarası olabilir. NS-PID’nin her durumda sunulması gerekmektedir. Bir ürün için ayrı bir NS-PID bulunmaması durumunda üretici veya ürün tedarikçisinin bir NS-PID oluşturması beklenmektedir. Mevcut bir S-PID’nin aynı zamanda NS-PID olarak kullanılması da mümkündür.

S-PID ise uluslararası kabul görmüş bir standarda dayanan üretici ürün tanımlayıcısıdır. Ürünün S-PID’si mevcutsa bu tanımlayıcının da gümrük verileri kapsamında sunulması gerekir. Ürün için standartlaştırılmış bir üretici ürün tanımlayıcısı bulunmuyorsa bu durum Y081 koduyla belirtilir (European Commission, Directorate-General for Taxation and Customs Union, 2026).

GTIN, PID yapısının neresinde?

Yeni düzenleme GTIN kullanımını tüm ürünler için zorunlu hale getirmiyor. Zorunlu hale gelen, ilgili e-ticaret ithalatlarında gerekli PID bilgilerinin sunulmasıdır.

Ancak bir ürün için uluslararası kabul görmüş standartlara dayanan ve üretici/marka sahibi tarafından atanan bir  ürün tanımlayıcısı mevcutsa bu tanımlayıcı S-PID kapsamında sunulmaktadır. GTIN (Küresel Ticari Ürün Numarası), —daha yaygın bilinen adıyla barkod numarası— ticari ürünlerin küresel ve benzersiz biçimde tanımlanmasını sağlayan bir GS1 tanımlama anahtarıdır ve S-PID kapsamında kullanılabilecek standartlaştırılmış ürün tanımlayıcılarından biridir.

Avrupa Komisyonu tarafından S-PID için verilen örnekler arasında EAN da bulunmaktadır. GS1 sistemi açısından yaygın olarak EAN olarak ifade edilen ürün numarası, 13 haneli kullanımda GTIN-13 formatıdır.

Bir ürün, ticaret süreci boyunca farklı sistemlerde farklı tanımlayıcılarla yer alması yerine; üretici ve çevrimiçi satış kanallarında aynı tanımlayıcı ile yer alması, GS1’in hedeflerinden biri olup; bu hedef doğrultusunda tedarik zinciri üzerinde ürünün izlenebilirliği daha doğru ve daha az maliyetli olacaktır. Aynı tanımlayıcı ile ilişkilendirilen ürün bilgilerinin

satıcı veya platformdan gümrük beyanını gerçekleştiren tarafa kadar eksiksiz aktarılması daha kritik hale geliyor. Böylece sınır ötesi e-ticarette veri kalitesini sağlamaya yönelik önemli bir adım daha atılıyor.

Yalnızca ürün tanımlayıcısı değil, ürün verisinin kalitesi de önemli

Bir ürüne GTIN atanmış olması tek başına yeterli değildir. GTIN’in doğru ürüne atanması ve ürün kimliğinin ilgili şirket ve temel ürün bilgileriyle tutarlı olması önem taşır.

Bu noktada Verified by GS1, GS1 tanımlayıcılarının ve bunlarla ilişkili temel kimlik bilgilerinin doğrulanmasına yardımcı olan küresel bir hizmettir (GS1 Türkiye, n.d.-b). Verified by GS1 aracılığıyla bir numaranın GS1 tarafından tahsis edilip edilmediği, hangi şirkete lisanslandığı ve mevcut olması halinde GTIN ile ilişkili temel ürün bilgileri kontrol edilebilir.

Bu yaklaşım, GS1’in Tanımla – Yakala – Paylaş sistemiyle de örtüşüyor. Ürünlerin standartlaştırılmış bir kimlikle tanımlanması, bu kimliğin uygun veri taşıyıcıları aracılığıyla yakalanması ve ilgili verilerin farklı paydaşlar ve sistemler arasında paylaşılabilmesi, dijitalleşen ticaret ortamının temel gereksinimleri arasında yer alıyor.

PID ile Dijital Ürün Pasaportu

PID uygulaması ile DPP (Dijital Ürün Pasaportu) birbirinden farklı düzenleyici kullanım alanlarıdır ve birbirinin yerine geçmez.

PID, ilgili e-ticaret ithalatlarında ürünlerin gümrük süreçlerinde daha etkin biçimde tanımlanmasına ve izlenebilmesine yönelik veri gereksinimleriyle ilişkilidir. DPP ise, AB’nin ESPR (Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Tüzüğü) kapsamında belirli ürün bilgilerinin elektronik ortamda erişilebilir olmasını sağlayacak bir yapıdır (Regulation (EU) 2024/1781, 2024).

DPP’de yer alacak bilgiler, ilgili ürün gruplarına yönelik mevzuat kapsamında belirlenecek olup; DPP; ilgili düzenlemenin gerektirdiği ürün verilerinin elektronik ortamda erişilebilir hale gelmesini ve ürünün değer zinciri boyunca bilgi paylaşımını destekleyecektir. DPP’de bulunması gereken spesifik bilgiler ürün grubuna göre ilgili mevzuatla belirleneceğinden, tüm ürünler için tek ve değişmez bir DPP veri setinden söz etmek mümkün değildir.

ESPR kapsamında DPP’nin bir veri taşıyıcısı aracılığıyla kalıcı ve benzersiz bir ürün tanımlayıcısına bağlanması öngörülüyor. GS1 GTIN de bu çerçevede kullanılabilecek standartlaştırılmış tanımlayıcılardan biridir.

GS1 Digital Link ile fiziksel üründen dijital bilgiye

Ürün kimliğinin dijital bilgi kaynaklarıyla ilişkilendirilmesi noktasında GS1 Digital Link önemli bir rol oynuyor.

GS1 Digital Link, ürün üzerindeki GS1 destekli QR kod gibi veri taşıyıcılarında yer alan GTIN gibi GS1 tanımlayıcılarını web üzerindeki dijital bilgi kaynaklarına bağlamayı sağlar (GS1 Türkiye, n.d.-a). Böylece tüketiciler veya diğer paydaşlar QR kodu okutarak ürün bilgileri, kullanım talimatları, sertifikalar, sürdürülebilirlik verileri gibi ilgili dijital içeriklere yönlendirilebilir.

Dijital Ürün Pasaportu da güvenilir bir ürün kimliği ile dijital bilgi arasında bağlantı kurulmasını gerektiren önemli kullanım alanlarından biridir. Bu nedenle GS1 Digital Link, DPP uygulamalarını destekleyebilecek standartlardan biri olarak Avrupa standartlarında yer almıştır.

PID, GS1 Digital Link ve DPP aynı sistemin parçaları veya birbirini takip eden yasal zorunluluklar değildir. Aralarındaki temel bağlantı, güvenilir ürün kimliği ve birlikte çalışabilir veri altyapısına duyulan ortak ihtiyaçtır. Bu gelişmeler bir arada değerlendirildiğinde, standartlaştırılmış ürün kimliğinin gümrük süreçlerinden e-ticarete ve dijital ürün bilgilerine kadar giderek daha geniş bir kullanım alanının temelini oluşturduğu görülmektedir.

Türkiye’den AB’ye e-ticaret yapan firmalar ne yapmalı?

1 Kasım 2026 öncesinde AB’ye mesafeli satış yoluyla ürün gönderen firmaların hem ürün tanımlayıcılarını hem de ürüne ilişkin bilgilerin sistemler arasındaki akışını gözden geçirmeleri önem taşıyor.

Firmaların öncelikle ürünlerinin çevrim içi satış ortamında kullanılan M-PID bilgilerinin mevcut ve doğru olduğundan emin olmaları gerekiyor. Aynı şekilde üretici, üretici konumundaki taraf veya ürün tedarikçisi tarafından oluşturulan NS-PID bilgilerinin de ürünlerle doğru şekilde ilişkilendirilmiş olması gerekiyor.

Ürün için GTIN gibi standartlaştırılmış bir ürün tanımlayıcısı bulunuyorsa bunun doğru ürüne atanmış ve ilgili sistemlerde doğru şekilde kayıtlı olması önem taşıyor. GTIN ve ilgili şirket veya ürün bilgilerinin doğrulanabilirliği de veri kalitesi açısından gözden geçirilmesi adına GS1 Türkiye ile iletişime geçip Activate ve Data Capture çözümlerine ilişkin bilgi almaları önem arz ediyor.

Firmaların ayrıca satış yaptıkları pazaryeri veya e-ticaret platformunun gerekli PID bilgilerini doğru şekilde alıp aktarabildiğinden ve gümrük beyanını gerçekleştiren tarafın bu bilgileri alarak gümrüğe sunabildiğinden emin olmaları gerekiyor.

Özellikle üretici, satıcı, pazaryeri ve gümrük beyanını gerçekleştiren tarafın farklı kuruluşlar olduğu yapılarda ürün kimliği bilgilerinin taraflar arasında eksiksiz ve tutarlı biçimde aktarılması kritik hale geliyor.

Bu kapsamda üreticiler için en kolay yol, ürünlerine uluslararası standartlara uygun bir GTIN (GS1 barkod numarası) atamaları, ürüne ilişkin 7 temel bilgiyi GS1 Türkiye Activate çözümüne girmeleri ve ileri düzey ürün bilgisi gerekli ise GS1 Türkiye Data Capture hizmetini kullanmalarıdır. [EBM1] 

Firmaların ürün kimliği ve ürün verilerini yalnızca mevcut gümrük gereklilikleri açısından değil, DPP gibi gelişmekte olan dijital ve düzenleyici kullanım alanlarını da dikkate alarak yönetmeleri, gelecekteki veri gereksinimlerine hazırlık açısından önem taşıyor.

Ürün kimliği dijital ticaretin ortak altyapısına dönüşüyor

Avrupa Komisyonu verilerine göre 2025 yılında AB’ye yaklaşık 5,9 milyar düşük değerli e-ticaret ürünü girdi (European Commission, 2026). Artan e-ticaret hacmiyle birlikte gümrük idarelerinin ürünleri daha etkin biçimde tanımlayabilmesi, riskleri değerlendirebilmesi ve ürün güvenliği ile mevzuata uygunluk kontrollerini gerçekleştirebilmesi için daha ayrıntılı ve güvenilir ürün verisine duyulan ihtiyaç artıyor. PID uygulaması da, AB'nin gümrük süreçlerini daha veri odaklı ve dijital bir yapıya dönüştürmeye yönelik daha geniş kapsamlı gümrük reformuyla aynı yönde ilerleyen gelişmelerden biridir (Regulation (EU) 2026/2108, 2026).

GS1 standartları, ürünlerin benzersiz biçimde tanımlanması, bu kimliklerin uygun veri taşıyıcıları aracılığıyla yakalanması ve ilgili verilerin ticaret ortakları ve sistemler arasında paylaşılması için küresel bir çerçeve sunuyor. Güvenilir ürün kimliği; e-ticaret, gümrük süreçleri, izlenebilirlik, ürün bilgisi ve Dijital Ürün Pasaportu gibi farklı kullanım alanlarında ortak bir altyapı unsuru olarak giderek daha fazla önem kazanıyor.

Daha fazla bilgi için:

KAYNAKÇA

Commission Delegated Regulation (EU) 2026/1022 of 30 April 2026 amending Delegated Regulation (EU) 2015/2446 as regards definitions, customs declarations and data elements related to the temporary EUR 3 customs duty on distance sales of imported goods in a consignment with an intrinsic value not exceeding EUR 150. (2026). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2026/1022/oj/eng

European Commission. (2026, June 8). Guidance and legal text on temporary flat fee on low-value imports which will apply until 1 July 2028. Directorate-General for Taxation and Customs Union. https://taxation-customs.ec.europa.eu/news/guidance-and-legal-text-temporary-flat-fee-low-value-imports-which-will-apply-until-1-july-2028-2026-06-08_en

European Commission, Directorate-General for Taxation and Customs Union. (2026). Importation and exportation of low value consignments: The EUR 3 temporary customs duty: Guidance for Member States and Trade (Version of 2 June 2026). https://taxation-customs.ec.europa.eu/document/download/053e5b4e-f0be-4f20-9a23-3e3b659a6676_en?filename=Customs%20Guidance%20on%20EUR%203%20customs%20duty.pdf

GS1 Türkiye. (n.d.-a). 2D barkod. GS1 Türkiye. https://gs1tr.org/view/barkod/2dbarkod.php

GS1 Türkiye. (n.d.-b). Verified by GS1. GS1 Türkiye. https://gs1tr.org/view/icerik/verified-by-gs1.php

Regulation (EU) 2024/1781 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 establishing a framework for the setting of ecodesign requirements for sustainable products, amending Directive (EU) 2020/1828 and Regulation (EU) 2023/1542 and repealing Directive 2009/125/EC. (2024). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1781/oj/eng

Regulation (EU) 2026/2108 of the European Parliament and of the Council of 16 September 2026 establishing the Union Customs Code and the European Union Customs Authority, and repealing Regulation (EU) No 952/2013. (2026). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/2108/oj/eng